Glycoproteins and Proteoglycans of Dentin Extracellular Matrix

Dentin tissue is a dynamic structure with very complex biochemical relationships. This structure is mainly composed of a network of collagen fibrils surrounded by non-collagen proteins and an inorganic matrix of apatite crystals. Collagen fibrils act as a scaffold holding the tissue together, while non-collagen proteins are involved in many biochemical processes occurring in the extracellular matrix. Collagen forms the major component of the organic structure of dentin. However, non-collagen proteins, which are present in dentin in lesser concentrations, also play an important role in the deposition of hydroxyapatite crystals and the maturation of mineralised tissue. In addition, these proteins are known to bind to many cell surface receptors and activate signalling pathways that control cell proliferation, differentiation, adhesion and migration. Glycoproteins, proteoglycans, serum proteins, enzymes and growth factors in the extracellular matrix of dentin are classified as non-collagenous proteins and these proteins are synthesised by odontoblast cells. It is aimed to summarise the structure and functions of glycoproteins and proteoglycans from the non-collagen protein class.

Keywords: Glycoproteins, proteoglycans, dentin

Dentin Ekstrasellüler Matriksinde Bulunan Glikoproteinler ve Proteoglikanlar

Dentin dokusu çok karmaşık biyokimyasal ilişkilere sahip dinamik bir yapıdır. Bu yapı temel olarak kolajen fibril ağı etrafını çevreleyen kolajen olmayan proteinler ve apatit kristallerinin oluşturduğu inorganik matristen meydana gelmektedir. Kolajen fibriller dokuyu bir arada tutan bir iskele görevi görürken kolajen olmayan proteinler ekstrasellüler matriste meydana gelen birçok biyokimyasal süreçte yer alır. Kolajen dentin organik yapısının majör bileşenini oluşturur. Bununla birlikte dentinde daha az yoğunlukta bulunan kollajen olmayan proteinler de hidroksiapatit kristallerinin birikiminde ve mineralize dokunun maturasyonunda önemli rol oynamaktadır. Ayrıca bu proteinlerin pek çok hücre yüzeyi reseptörüne bağlanarak hücre çoğalmasını, farklılaşmasını, yapışmasını ve göçünü kontrol eden sinyal yollarını aktive ettiği bilinmektedir. Dentin ekstrasellüler matriksinde bulunan glikoproteinler, proteoglikanlar, serum proteinleri, enzimler ve büyüme faktörleri kolajen olmayan proteinler olarak sınıflandırılmakta ve bu proteinler odontoblast hücreleri tarafından sentezlenmektedir. Bu derlemede kolajen olmayan protein sınıfından glikoprotein ve proteoglikanların yapısı ve fonksiyonlarının özetlenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Glikoproteinler, proteoglikanlar, dentin